54 Dân tộc - Danh mục các dân tộc - Gia-rai

Dân tộc Gia Rai 

Trang phục của phụ nữ Gia Rai trong lễ hội truyền thống

Tên tự gọi: Gia-rai.

Tên gọi khác: Giơ Ray, Chơ Ray.

Nhóm địa phương: Chor, Hđrung, Aráp, Mthur, Tơbuân.

Số dân: 411.275 người (Tổng cục Thống kê năm 2009)

Ngôn ngữ và chữ viết: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ hệ Malayô Pôlynêixa (ngữ hệ Nam Ðảo).

Nguồn gốc lịch sử: Dân tộc Gia Rai là một trong những cư dân sớm sinh tụ ở vùng núi Tây Nguyên.

Địa bàn cư trú: Đồng bào sống tập trung chủ yếu ở Gia Lai, Kon Tum, Đăc Lăk.

Đặc điểm kinh tế: Nguồn sống chính dựa vào rẫy với các loại cây lúa, bắp, đậu và hiện nay đồng bào đã làm ruộng nước. Ngoài chăn nuôi trâu bò, voi, lợn, săn bán và hái lượm vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống. Đàn ông thạo đan lát các loại gùi, giỏ, đàn bà giỏi dệt khố váy, mền đắp, vải may áo cho gia đình.

Phong tục tập quán

Ăn: Gạo tẻ là lương thực chính. Muối ớt là món không thể thiếu trong bữa ăn.

: Người Gia-rai cư trú theo làng hoặc buôn. Nhà sàn cho mỗi gia đình một vợ một chồng mẫu hệ, loại nhà sản nhỏ, mở cửa chính nhìn về hướng Bắc. Làng thường ở trên đồi hay dọc theo suối có hai loại.

Phương tiện vận chuyển: Gùi có hai dây đeo qua vai là hình thức phổ biến. Ngoài ra có ngựa, voi để thồ và cưỡi. Voi còn dùng để kéo...

Hôn nhân: Theo truyền thống mẫu hệ, phụ nữ tự do lựa chọn người yêu và chủ động việc hôn nhân. Sau lễ cưới, chàng trai về ở nhà vợ, không được thừa kế tài sản. Việc cưới xin trải qua nhiều thủ tục và lễ cưới được tiến hành ở cả hai gia đình.

Tang ma: Tất cả người cùng họ mẹ chôn chung một huyệt. Người chết được quấn trong vải, đặt trong quan tài hoặc quấn bằng vỏ cây rồi đem chôn. thức lớn trong quá trình tang lễ.

Lễ hội: Lễ nghi lớn nhất là lễ bỏ mả, tạc tượng mồ, lễ lên nhà mới, mừng lúa mới.

Tín ngưỡng: Người Gia-rai theo vạn vật hữu linh, suy tôn nhiều vị thần.

Trang phục : Ðàn ông đóng khố vải trắng kẻ sọc nhiều màu (toai), ngày lễ đóng khố vải chàm dài; Áo màu đen cộc tay, hở nách, đường viền hoa văn chỉ màu chạy dọc hai sườn. Phụ nữ để tóc dài búi sau gáy hoặc quấn gọn trên đỉnh đầu, áo ngắn, chui đầu,bó sát thân; váy chàm.

Đời sống văn hóa: Người Gia-rai có nhiều trường ca như Ðăm San, Xinh Nhã, Ðăm Di... thể hiện dưới hình thức hát thơ có đệm đàn Tưng nưng. Dân tộc Gia-rai cũng độc đáo trong nghệ thuật chơi chiêng, cồng, đàn T'rưng, đàn Tưng nưng, đàn Klông pút. Họ đặc biệt ưa thích ca múa.

LT

© Cơ quan chủ quản: Ban Quản lý Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
Địa chỉ: Số 1 Hoa Lư, Hai Bà Trưng, Hà Nội. 
Ghi rõ nguồn vinaculto.vn khi phát hành lại thông tin từ Website này.